Trẻ Bị Hô Hàm Trên Phải Làm Sao? Dấu Hiệu Và Cách Xử Lý

Trẻ bị hô hàm trên phải làm sao là băn khoăn của nhiều mẹ khi thấy răng cửa hàm trên hoặc cả hàm trên của bé nhô ra rõ rệt so với hàm dưới, khiến khớp cắn lệch chuẩn và có thể ảnh hưởng đến khả năng khép môi, phát âm cũng như thẩm mỹ khuôn mặt khi bé lớn lên.

Nhiều mẹ chỉ nhận ra khi nhìn ảnh chụp nghiêng của con hoặc khi bé cười để lộ rõ hàm trên đưa ra trước, không chắc đây là nét riêng tạm thời hay dấu hiệu cần theo dõi kỹ hơn. Sự mơ hồ này khiến nhiều mẹ chần chừ, không biết nên chờ đợi hay đưa bé đi khám ngay.

Điều mẹ cần biết là hô hàm trên có nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thói quen xấu đến yếu tố di truyền, và mức độ can thiệp cũng khác nhau tùy nguyên nhân. Bài này giúp mẹ nhận biết dấu hiệu hô hàm trên, nguyên nhân thường gặp, và thời điểm nên đưa bé đến chuyên khoa để được đánh giá đúng.

Hô hàm trên ở trẻ là gì và do đâu?

Về mặt khoa học, hô hàm trên xảy ra khi răng cửa hoặc toàn bộ xương hàm trên phát triển nhô ra trước nhiều hơn mức bình thường so với hàm dưới, khiến hai hàm không khép sát khi bé ngậm miệng tự nhiên. Tình trạng này có thể do cấu trúc xương hàm di truyền từ gia đình, hoặc do thói quen xấu tác động lực kéo dài lên hàm trên trong giai đoạn xương còn mềm, dễ thay đổi hình dạng.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm thói quen mút tay hoặc ngậm ti giả kéo dài sau 3-4 tuổi, đẩy lưỡi ra trước khi nuốt, thở miệng thường xuyên thay vì thở mũi, và yếu tố di truyền từ cấu trúc xương hàm của cha mẹ. Mẹ có thể tham khảo thêm trẻ mút tay có hại răng không để hiểu rõ hơn cơ chế thói quen mút tay ảnh hưởng đến hàm răng.

💬 Góc chuyên gia

Theo Báo cáo Sức khỏe Răng miệng Toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2022), các vấn đề về khớp cắn và lệch lạc răng hàm, trong đó có tình trạng hô, nằm trong nhóm bệnh răng miệng phổ biến ảnh hưởng đến chất lượng sống của trẻ nếu không được theo dõi từ sớm.

Nguồn: WHO Global Oral Health Status Report 2022

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị hô hàm trên

Không phải bé nào môi hơi hé cũng là hô. Mẹ nên quan sát kết hợp nhiều dấu hiệu dưới đây, thay vì chỉ dựa vào một chi tiết đơn lẻ.

- Hàm trên nhô ra rõ rệt khi nhìn nghiêng: môi trên khó khép kín, thường hở nhẹ ngay cả lúc bé không cười.
- Răng cửa hàm trên chìa ra ngoài: nhìn thẳng thấy răng cửa trên chạy trước răng cửa dưới rõ hơn bình thường.
- Khó khép môi tự nhiên khi ngậm miệng: bé phải gắng sức mới khép được môi trên và môi dưới.
- Thói quen thở miệng thường xuyên: do môi không khép kín, bé dễ thở bằng miệng cả ngày lẫn đêm.
- Cằm lùi nhẹ so với hàm trên khi nhìn nghiêng: tạo cảm giác khuôn mặt mất cân đối.

Mẹ nên để nha sĩ hoặc bác sĩ chỉnh nha đánh giá trực tiếp thay vì tự kết luận ở nhà, vì mức độ hô nhẹ đôi khi khó phân biệt bằng mắt thường.

Khi nào mẹ cần đưa bé đi khám chỉnh nha?

Không phải trường hợp hô nào cũng cần can thiệp ngay. Độ tuổi đánh giá và mức độ theo dõi phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nhô của hàm.

💬 Góc chuyên gia

Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) khuyến nghị trẻ nên được khám chỉnh nha đánh giá lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi hàm đã có cả răng sữa lẫn răng vĩnh viễn để bác sĩ đánh giá chính xác hơn về khớp cắn và hướng phát triển của hàm. Khám ở độ tuổi này không đồng nghĩa với việc bé cần niềng răng ngay, phần lớn chỉ cần theo dõi định kỳ.

Nguồn: American Association of Orthodontists

Mẹ nên chủ động đưa bé khám sớm hơn mốc 7 tuổi nếu thấy hô rõ rệt kèm khó khép môi, thở miệng thường xuyên, hoặc thói quen mút tay, ngậm ti giả kéo dài qua 3-4 tuổi mà chưa cai được. Bác sĩ chỉnh nha sẽ đánh giá đây là hô do răng hay do xương hàm, từ đó tư vấn hướng theo dõi hoặc can thiệp phù hợp với độ tuổi của bé.

Duy trì thói quen chăm sóc răng miệng trong lúc theo dõi khớp cắn

Dù đang trong giai đoạn theo dõi hay đã có chỉ định can thiệp, duy trì vệ sinh răng miệng đều đặn mỗi ngày vẫn là nền tảng quan trọng giúp nướu và răng khỏe mạnh trong suốt giai đoạn hàm phát triển. Mẹ có thể tham khảo thêm cách chăm sóc răng miệng cho trẻ để xây dựng nền nếp phù hợp theo từng độ tuổi, song song với lịch khám chỉnh nha theo hướng dẫn của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp về trẻ bị hô hàm trên

Hô hàm trên ở trẻ nhỏ có tự hết khi lớn không?

Một số trường hợp hô nhẹ do thói quen (mút tay, ngậm ti giả) có thể cải thiện nếu bé bỏ thói quen đó sớm và xương hàm chưa định hình rõ. Tuy nhiên, hô do yếu tố di truyền hoặc cấu trúc xương thường không tự hết mà cần theo dõi và can thiệp chuyên khoa đúng thời điểm.

Trẻ mấy tuổi thì nên khám hô hoặc chỉnh nha lần đầu?

Nhiều chuyên gia khuyến nghị mốc khoảng 7 tuổi là thời điểm phù hợp để khám đánh giá ban đầu, vì lúc này răng vĩnh viễn bắt đầu mọc và có thể quan sát rõ hơn xu hướng phát triển của hàm. Nếu mẹ nghi ngờ dấu hiệu bất thường sớm hơn, vẫn có thể đưa bé khám trước mốc này.

Mút tay có phải nguyên nhân chính gây hô hàm trên không?

Mút tay và ngậm ti giả kéo dài là một trong những nguyên nhân phổ biến, nhưng còn có yếu tố di truyền từ cấu trúc xương hàm của cha mẹ cùng góp phần, nên dù bé không có thói quen này vẫn có thể bị hô.

Hô nhẹ ở trẻ nhỏ có cần niềng răng ngay không?

Không phải lúc nào cũng cần niềng ngay. Với hô nhẹ phát hiện sớm, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ, hướng dẫn bỏ thói quen xấu, hoặc dùng khí cụ hỗ trợ đơn giản tùy mức độ. Niềng răng cố định thường được cân nhắc kỹ hơn khi bé đã lớn hơn và tình trạng khớp cắn rõ ràng cần can thiệp.

Lưu ý:

- Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
- Sản phẩm chăm sóc răng miệng Midkid không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Người biên soạn:

Đội ngũ chuyên môn Midkid, Công ty Cổ phần Dược Khoa (DK Pharma). Xem thêm tại trang giới thiệu.