Nanh sữa ở trẻ sơ sinh là gì? Dấu Hiệu Và Cách Xử Lý

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh là gì là câu hỏi thường gặp khi mẹ thấy trên lợi bé xuất hiện một hoặc vài nốt trắng nhỏ, giống hạt gạo, thường là nang lợi lành tính hoặc răng mọc rất sớm cần được nha sĩ đánh giá.

Chị Hương, TP.HCM, từng lo lắng khi bé 3 tuần tuổi có chấm trắng ở lợi trên, bú đôi lúc quấy hơn và hay đưa lưỡi chạm vào vùng đó. Cảm giác hoang mang là dễ hiểu, vì khoang miệng trẻ sơ sinh còn rất nhỏ và bất kỳ thay đổi nào cũng khiến mẹ sợ bé đau hoặc bú kém.

Điều mẹ cần biết là không phải chấm trắng nào trên lợi cũng nguy hiểm. Bài này giúp mẹ phân biệt nanh sữa, nang lợi và răng sơ sinh, nhận biết dấu hiệu cần đi khám, đồng thời chăm sóc miệng bé đúng cách theo khuyến nghị nha khoa.

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh thường là gì?

Trong cách gọi dân gian, “nanh sữa” thường chỉ các nốt trắng hoặc vàng nhạt xuất hiện trên lợi trẻ sơ sinh. Về mặt khoa học, nhiều trường hợp là nang lợi, còn gọi là Epstein pearls hoặc gingival cysts, hình thành từ mô biểu mô còn sót lại trong quá trình phát triển khoang miệng. Các nốt này thường nhỏ, cứng vừa phải, nằm trên lợi hoặc vòm miệng và có thể tự mất dần khi bé bú, nuốt và niêm mạc miệng phát triển.

Mẹ cần phân biệt với răng sơ sinh, là răng đã có khi bé chào đời, hoặc răng mọc trong tháng đầu sau sinh. Răng sơ sinh có chân răng, có thể lung lay, cọ vào lưỡi hoặc làm mẹ đau khi cho bú. Nếu mẹ muốn phân biệt rõ hơn với tình trạng dễ nhầm lẫn khác, có thể đọc thêm phân biệt nanh sữa và tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh.

Dấu hiệu giúp mẹ nhận biết nanh sữa lành tính

Nanh sữa lành tính thường có kích thước nhỏ, màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, bề mặt tròn và không gây chảy máu. Bé vẫn bú được, không sốt, không sưng đỏ lan rộng quanh lợi và không có mùi miệng bất thường. Các nốt này thường không cần can thiệp tại nhà, đặc biệt mẹ không nên tự chọc, nặn hoặc dùng lá cây đắp vào miệng bé.

- Nghiêng về nang lợi lành tính: nốt trắng nhỏ, bé bú bình thường, lợi không đỏ nhiều.
- Cần theo dõi sát: bé bú kém, quấy nhiều, nốt lớn nhanh hoặc có dấu hiệu loét.
- Cần đi khám sớm: có răng lung lay, chảy máu, sưng mủ, sốt hoặc bé không bú được.

Với trẻ sơ sinh, vệ sinh khoang miệng đúng cách quan trọng hơn việc can thiệp vào nốt trắng. Mẹ có thể tham khảo thêm hướng dẫn cách rơ lưỡi cho trẻ sơ sinh đúng cách bằng gạc mềm chuyên dụng, thay vì dùng khăn thô hay vật cứng dễ làm trầy niêm mạc mỏng manh của bé.

💬 Góc chuyên gia

AAPD khuyến nghị trẻ nên được khám nha khoa lần đầu trong vòng 6 tháng sau khi chiếc răng đầu tiên mọc, và không muộn hơn sinh nhật 1 tuổi. Sau đó, lịch khám định kỳ thường là mỗi 6 tháng, tùy nguy cơ răng miệng của từng trẻ.

Nguồn: AAPD Periodicity Guidelines

Khi nào nanh sữa cần được nha sĩ kiểm tra?

Các chuyên gia khuyến nghị mẹ nên đưa bé đi khám khi nốt trắng làm bé bú kém, quấy khóc kéo dài, có vùng lợi sưng đỏ, chảy dịch hoặc kèm sốt. Trường hợp thấy một chiếc răng thật sự mọc sớm và lung lay, nha sĩ cần đánh giá nguy cơ bé nuốt phải, cọ xát gây loét lưỡi hoặc ảnh hưởng việc bú. Mẹ cũng nên đi khám nếu không chắc đó là nang lợi, tưa miệng, loét miệng hay răng sơ sinh.

Điều quan trọng là không tự xử lý bằng kim, móng tay, khăn thô hoặc mẹo truyền miệng. Niêm mạc miệng trẻ sơ sinh rất mỏng, dễ trầy xước và dễ nhiễm khuẩn nếu thao tác không sạch. Nếu bé có mảng trắng lan rộng trên lưỡi, má trong hoặc vòm miệng, mẹ có thể đọc thêm về tưa lưỡi trẻ sơ sinh là gì để phân biệt ban đầu.

Cách chăm sóc khoang miệng khi bé có nanh sữa

Mẹ nên rửa tay sạch, dùng gạc mềm thấm nước đun sôi để nguội hoặc nước muối sinh lý theo tư vấn chuyên môn, lau rất nhẹ vùng môi, má trong, lưỡi và lợi. Tần suất có thể là 1 lần mỗi ngày hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh chà xát mạnh lên nốt trắng. Nếu bé phản ứng nhiều, mẹ nên dừng lại và theo dõi thay vì cố lau sạch bằng lực.

Về mặt khoa học, chăm sóc răng miệng sớm không chỉ để xử lý một nốt trắng trước mắt mà còn tạo nền cho thói quen vệ sinh sau này. Khi răng sữa mọc, mảng bám và đường trong sữa, bánh kẹo hoặc nước ngọt có thể làm tăng nguy cơ sâu răng. Khi bé mọc nanh sữa, mẹ có thể xem thêm cách vệ sinh miệng khi bé mọc nanh sữa để có hướng dẫn chi tiết theo từng bước.

💬 Góc chuyên gia

WHO ghi nhận bệnh răng miệng ảnh hưởng khoảng 3,5 tỷ người trên toàn cầu, trong đó sâu răng sữa ảnh hưởng hơn 514 triệu trẻ em. Báo cáo cũng nhấn mạnh phần lớn trường hợp có thể phòng ngừa thông qua vệ sinh đúng cách và dùng fluor phù hợp.

Nguồn: WHO Global Oral Health Status Report 2022

Những điều mẹ không nên làm

Mẹ không nên tự nặn nanh sữa vì hành động này có thể làm trầy niêm mạc và khiến bé đau hơn. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi, không bôi thuốc dân gian, không dùng vật sắc hoặc khăn khô cứng cọ vào lợi. Nếu người thân khuyên “lể nanh”, mẹ nên cân nhắc kỹ và ưu tiên đánh giá của nhân viên y tế.

Điều mẹ cần biết là nhiều nốt nang lợi sẽ tự giảm mà không cần can thiệp. Việc theo dõi bú, ngủ, sốt, mức độ quấy và tình trạng lợi thường có giá trị hơn việc cố làm nốt trắng biến mất ngay. Khi bé có dấu hiệu bất thường, khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh thao tác tại nhà không phù hợp.

FAQ về nanh sữa ở trẻ sơ sinh

Nanh sữa ở trẻ sơ sinh có tự hết không?

Nhiều trường hợp được mẹ gọi là nanh sữa thực chất là nang lợi lành tính và có thể tự nhỏ dần theo thời gian. Bé bú, nuốt và niêm mạc miệng phát triển sẽ làm các nốt này ít thấy hơn. Tuy nhiên, mẹ không nên tự kết luận nếu nốt trắng lớn nhanh, bé bú kém, lợi đỏ hoặc có chảy máu. Khi có dấu hiệu bất thường, khám nha khoa hoặc nhi khoa là lựa chọn an toàn hơn.

Nanh sữa có làm bé đau và bỏ bú không?

Nang lợi nhỏ thường không làm bé đau nhiều và bé vẫn bú được. Nếu bé bỏ bú, khóc thét khi ngậm ti, chảy nước dãi nhiều bất thường hoặc vùng lợi sưng đỏ, mẹ cần nghĩ đến nguyên nhân khác như loét miệng, tưa miệng, răng sơ sinh cọ xát hoặc nhiễm khuẩn. Mẹ nên quan sát toàn bộ khoang miệng dưới ánh sáng tốt và đưa bé đi khám nếu tình trạng bú kém kéo dài.

Mẹ có nên lể nanh sữa cho bé không?

Mẹ không nên tự lể nanh sữa tại nhà. Niêm mạc miệng trẻ sơ sinh rất mỏng, thao tác bằng kim, móng tay hoặc dụng cụ không vô khuẩn có thể gây chảy máu, đau và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Nếu nốt trắng là nang lợi lành tính, việc can thiệp thường không cần thiết. Nếu đó là răng sơ sinh hoặc tổn thương khác, nha sĩ mới là người nên đánh giá và quyết định hướng xử lý.

Làm sao phân biệt nanh sữa và tưa miệng?

Nanh sữa thường là nốt trắng nhỏ, khu trú trên lợi hoặc vòm miệng, bề mặt giống hạt gạo và không lan thành mảng. Tưa miệng thường tạo mảng trắng trên lưỡi, má trong hoặc vòm miệng, có thể khó lau sạch và đôi khi làm bé khó chịu khi bú. Nếu mẹ lau nhẹ mà vùng trắng bong ra kèm đỏ rát, hoặc mảng lan rộng, nên đưa bé đi khám để được đánh giá đúng.

Khi nào cần đưa bé đi khám nha khoa lần đầu?

Theo khuyến nghị của AAPD, trẻ nên khám nha khoa trong vòng 6 tháng sau khi chiếc răng đầu tiên mọc và không muộn hơn sinh nhật 1 tuổi. Nếu bé có răng sơ sinh, răng lung lay, loét lưỡi, bú kém hoặc mẹ không chắc nốt trắng là gì, mẹ có thể cho bé đi khám sớm hơn. Khám sớm giúp mẹ nhận hướng dẫn vệ sinh miệng, bú sữa và theo dõi mọc răng phù hợp.

Lưu ý:

- Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
- Sản phẩm chăm sóc răng miệng Midkid không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Người biên soạn:

Đội ngũ chuyên môn Midkid, Công ty Cổ phần Dược Khoa (DK Pharma). Xem thêm tại trang giới thiệu.